Evinizdeki Gizli Tehlike: Nötr Hattının Kopması

Bir sabah uyanıyorsunuz ve evdeki buzdolabı, kombi, televizyon ve modem dahil fişe takılı ne varsa hepsinin kartının yandığını görüyorsunuz. Komşunuzda ise hiçbir sorun yok veya sadece lambaları patlamış. Bu felaket senaryosunun adı elektrikçilikte "Nötr Kopması" veya "Yüzen Nötr" olarak bilinir. Genellikle "yüksek voltaj geldi" denilerek geçiştirilir ama teknik altyapısı farklıdır ve önlenebilir bir durumdur.

Nötr Kopması Nasıl Oluşur?

Şehir şebekesi binalara 3 Faz (R-S-T) ve 1 Nötr hattı ile gelir. Dairelere bu fazlar paylaştırılır. Örneğin 1. daireye R fazı, 2. daireye S fazı verilir; ancak hepsinin dönüş yolu olan Nötr hattı ortaktır.
Normal şartlarda prizimizde Faz-Nötr arası 220 Volt (±%10) gerilim vardır. Eğer bina girişindeki veya sokak direğindeki ortak Nötr hattı gevşer ya da koparsa, sistemin dengesi bozulur. Elektrik, dönüş yapacak nötr yolu bulamadığı için diğer fazdan beslenen komşu dairenin cihazları üzerinden devreyi tamamlamaya çalışır.

Sonuç: Prizde 380 Volt Görmek!

Nötr koptuğunda, daireler arasında bir "gerilim dengesizliği" oluşur. O an evinde az cihaz çalışan (direnci düşük olan) daireye voltaj düşerken (örn: 150V), evinde yüksek güç çeken cihazlar olan daireye voltaj aniden fırlar. Prizinizdeki gerilim bir anda 300V - 380V seviyelerine çıkabilir.

• Bu ani yükseliş, saniyeler içinde elektronik cihazların güç kartlarını (power supply) ve varistörlerini patlatır.
• Led ampuller patlar, adaptörler erir.
• Kombi anakartları yanar.

Bu Durumdan Nasıl Korunursunuz? Sigorta Yeterli Mi?

Hayır, standart W-Otomat sigortalar ve Kaçak Akım Röleleri bu durumu algılayamaz. Sigorta "aşırı akıma", Kaçak Akım Rölesi "kaçak akıma" bakar. Voltajın yükselmesi onların görev alanı değildir.

Kesin Çözüm: Aşırı Gerilim Sönümleyici (Trimbox) veya Voltaj Koruma Rölesi
Evinizi bu felaketten korumanın tek yolu, daire içi sigorta kutusuna veya bina girişine özel koruma cihazları taktırmaktır.

• Yüksek/Düşük Voltaj Rölesi: Voltaj 250V'un üzerine çıktığında veya 170V'un altına düştüğünde elektriği komple keser. Voltaj düzelince tekrar verir.
• Trimbox: Ani voltaj darbelerini (Peak) sönümler ve nötr kopması durumunda aşırı voltajın cihazlara gitmesini engeller. Kendini feda eder ama evin yanmasını önler.

Özellikle eski binalarda ve havai hat (direkli) şebekenin olduğu bölgelerde nötr kopması riski çok yüksektir. Binlerce liralık cihazlarınızı riske atmayın, panonuzu güçlendirin.